İzlanda AB Üyeliğini Reddetti: Referandumdan 'Hayır' Çıktı

İzlanda'da Avrupa Birliği'ne üyelik müzakerelerinin yeniden başlatılıp başlatılmasının oylandığı referandumda halk 'hayır' dedi. Böylece ülkenin AB üyelik sürecini yeniden başlatmasının önü kapandı.

İzlanda'da Avrupa Birliği (AB) üyeliği konusunda uzun süredir devam eden tartışmalar referandumla sandığa taşındı. Yaklaşık 400 bin nüfusa sahip ada ülkesinde vatandaşlar, AB üyelik müzakerelerinin yeniden başlatılıp başlatılmaması konusunda oy kullandı.

Referandum sonucunda AB üyelik sürecinin yeniden başlatılmasına yönelik teklif kabul edilmedi. Böylece İzlanda'nın Avrupa Birliği'ne katılım konusunda yeniden müzakere masasına dönmesi şimdilik gündemden çıktı.

İzlanda'da AB referandumu neden yapıldı?

İzlanda'nın Avrupa Birliği ile ilişkisi yeni bir tartışma değil. Ülke, 2009 yılında AB üyeliği için resmi başvuruda bulunmuş ve ardından üyelik müzakerelerine başlamıştı.

Ancak süreç uzun süre devam etmedi. 2013 yılında AB karşıtı bir hükümetin iktidara gelmesiyle üyelik müzakereleri askıya alındı. Böylece İzlanda'nın Avrupa Birliği'ne katılım süreci fiilen durma noktasına geldi.

2024 yılında yapılan genel seçimlerin ardından ise ülkede yeni bir siyasi tablo ortaya çıktı. Sosyal Demokrat İttifakı liderliğinde oluşturulan koalisyon hükümeti, AB üyelik müzakerelerinin yeniden başlatılması konusunda halkın görüşüne başvurulmasını kararlaştırdı.

Bu kararın ardından gözler referanduma çevrildi.

İzlanda halkı sandık başına gitti

Referandumda seçmenlere doğrudan AB'ye üye olup olmayacakları değil, üyelik müzakerelerinin yeniden başlatılıp başlatılmaması soruldu.

Oylamanın yerel saatle 09.00'da başladığı ve 22.00'de sona erdiği belirtildi.

Sandıktan çıkan sonuç ise İzlanda'nın şimdilik Avrupa Birliği ile tam üyelik müzakerelerine geri dönmek istemediğini ortaya koydu.

Bu sonuçla birlikte ülkenin AB'ye katılım sürecinin yeniden başlatılması yönündeki seçenek reddedilmiş oldu.

Anketlerde 'evet' önde görünüyordu

Referandum öncesinde yayımlanan kamuoyu araştırmaları ise sandıktan çıkan sonuçla dikkat çekici bir tezat oluşturdu.

İzlanda medyasında yer alan anketlerde, seçmenlerin yüzde 51,3'ünün AB üyelik müzakerelerinin yeniden başlatılmasını desteklediği öne çıkmıştı.

Bu nedenle referandum sonucunun, öncesindeki bazı kamuoyu araştırmalarının aksine 'hayır' yönünde çıkması ülkenin AB tartışmasını yeniden gündeme taşıdı.

İzlanda neden AB'ye mesafeli?

İzlanda, Avrupa kıtasına yakın siyasi ve ekonomik bağlara sahip olmasına rağmen AB üyesi değil. Ülkenin Avrupa Birliği'ne üyelik konusunda yıllardır temkinli davranmasının arkasında ekonomik ve siyasi gerekçeler bulunuyor.

Özellikle balıkçılık sektörü, AB üyeliği tartışmalarının en önemli başlıklarından biri olarak öne çıkıyor. İzlanda ekonomisinde önemli yere sahip olan balıkçılık kaynaklarının yönetimi ve ülkenin bu alandaki bağımsızlığını koruma isteği, üyelik tartışmalarında belirleyici konular arasında yer alıyor.

Bunun yanında İzlanda'nın zaten Avrupa Ekonomik Alanı üzerinden Avrupa'nın ortak pazarına erişebilmesi de AB üyeliğine yönelik tartışmalarda önemli bir faktör.

İzlanda'nın AB üyelik sürecinde şimdi ne olacak?

Referandumda müzakerelerin yeniden başlatılmasına yönelik teklifin reddedilmesi, İzlanda'nın yakın dönemde AB üyeliği için yeniden müzakere masasına oturmasını zorlaştırıyor.

Ancak bu sonuç, ülkenin Avrupa Birliği ile ilişkilerinin tamamen sona ereceği anlamına gelmiyor. İzlanda, Avrupa ülkeleriyle ekonomik ve siyasi ilişkilerini sürdürmeye devam edecek.

Öte yandan referandum sonucu, ülkede AB üyeliğinin gelecekte yeniden tartışılmayacağı anlamına da gelmiyor. Siyasi dengelerin değişmesi veya kamuoyundaki görüşlerin farklılaşması halinde konu ilerleyen yıllarda yeniden gündeme gelebilir.

İzlanda daha önce neden üyelik görüşmelerini durdurmuştu?

İzlanda'nın 2009'da yaptığı üyelik başvurusu sonrasında müzakereler başlamış ancak 2013'te hükümet değişikliğiyle süreç askıya alınmıştı. Üyelik konusunda özellikle balıkçılık politikası ve ülkenin karar alma bağımsızlığı gibi konular tartışmaların merkezinde yer aldı.

Son referandumla birlikte İzlanda halkı, AB üyelik müzakerelerinin yeniden başlatılması yerine mevcut durumun korunması yönünde tercih yaptı. Böylece Avrupa Birliği'nin genişleme gündeminde yer alan İzlanda'nın üyelik dosyası bir kez daha beklemeye alınmış oldu.