Carimangana Nedir? Rize'de Ayıları Kaçıran Atadan Kalma İlginç Yöntem

Rize'de yaban mersini (likapa) bahçelerine dadanan ayılar, yıllardır kullanılan ilginç bir yöntemle uzak tutuluyor. Bölge halkının "Carimangana" adını verdiği düzenek, tamamen su gücüyle çalışıyor ve çıkardığı ses sayesinde ayıları bahçelerden uzaklaştırıyor.

Carimangana nedir?

Carimangana, Doğu Karadeniz'de özellikle Rize ve çevresinde uzun yıllardır kullanılan geleneksel bir ayı savar sistemidir.

Tamamen doğal malzemelerden hazırlanan bu düzenek;

• Su,
• Oyulmuş ağaç gövdesi,
• Tahterevalli sistemi,
• Teneke parçaları

kullanılarak oluşturuluyor.

Elektrik gerektirmeyen sistem, suyun oluşturduğu ağırlık sayesinde sürekli hareket ediyor.

Carimangana nasıl çalışıyor?

Sistemin çalışma prensibi oldukça basit. Oyulmuş ağaç gövdesine akan su belirli bir seviyeye ulaştığında ağırlık nedeniyle aşağı iniyor. Su boşaldığında ise yeniden yukarı çıkan düzenek, tenekelere çarparak yüksek ses çıkarıyor. Bu ses, özellikle ayıları ürküterek bahçeden uzaklaştırıyor.

Rize'de likapa bahçelerini ayılardan koruyor

Rize'nin Pazar ilçesinde Tarım ve Orman İl Müdürlüğü desteğiyle kurulan likapa (mavi yemiş) bahçeleri son dönemde ayı saldırılarının hedefi oldu.

Üreticiler, modern yöntemler yerine yıllardır kullanılan Carimangana sistemini yeniden kurarak ürünlerini korumaya başladı.

Üreticiler: Şimdilik işe yarıyor

Likapa üreticisi Mustafa Çatan, sistemin yeniden kullanılmaya başlanmasının ardından ayıların bahçeye yaklaşmadığını söyledi. Çatan, özellikle son dönemde ayı saldırılarının arttığını belirterek, geleneksel yöntemin şimdilik başarılı sonuç verdiğini ifade etti.

Elektrik kullanmadan çalışan doğal sistem

Carimangana'nın en dikkat çekici yönlerinden biri ise tamamen doğal enerjiyle çalışması. Herhangi bir elektrik ya da motor kullanılmayan sistem yalnızca akan suyun oluşturduğu enerjiyle gün boyunca ses çıkarabiliyor. Bu yönüyle çevre dostu geleneksel tarım yöntemleri arasında gösteriliyor.

Carimangana bugün hâlâ kullanılıyor mu?

Teknolojik ayı kovucu sistemlerin yaygınlaşmasına rağmen Karadeniz'in bazı köylerinde Carimangana hâlâ kullanılmaya devam ediyor.

Elektrik gerektirmemesi, düşük maliyetli olması ve doğaya zarar vermemesi nedeniyle birçok üretici geleneksel yöntemi tercih ediyor.

Geleneksel Sistem Sosyal Medyanın Gündeminde

Rize'de ayıları kovmak için kullanılan ama teknolojik olmayan Carimangana, çıkan haberler sonrasında sosyal medyanın da gündemine oturdu. Üreticilerin, geleneksel yöntemleri kullanıp sonuç alması, belli bir kesimin takdirini kazandı ama bazı sosyal medya kullanıcıları, günümüzdeki teknolojik imkanlarla bu tip yöntemlerin devrinin geçtiğini savundu. İlerleyen süreçte farklı şehirlerde bu yöntemin seçilip seçilmeyeceği merak konusu oldu.